Тыва дылывыс хүнүнге тураскааткан чылдың эртип турар чаңчылчаан шуулганынга киржип, хүндүлүг тыва дыл башкыларынга, эртемденнерге, чогаалчыларга, культура ажылдакчыларынга болгаш чыглып келген аалчыларывыска изиг байыр бөгүн чедирдим. 
 
Төрээн дылымга бодумнуң хамаарылгам дугайында, ооң ажыглалының дугайында чугаалап көрейн. Бодум хуумда төрээн дыл өг-бүледен эгелээр деп бодалды кончуг шын деп санаар мен. Мээң ачам башкы кижи. Ол бисти төрээн дылын, чаңчылдарын, төөгүзүн билир ужурлуг деп кижизидер чораан. Бис база өөм ишти-биле чеже-даа ажыл-агыйда, өөредилгеде орус дыл колдап турар болза, өг-бүлевиске төрээн тыва дылывыска чугаалажыр деп чаңчылды быжыглап алган бис. Уйнуктарывыс база өгге тыва дылга чугаалажырын көргеш, ачамның чагыын күүседип чоруур-дур мен деп бодап келгилээр мен. 
 
Хүннүң-не чаартынып, өскерлип, сайзырап турар үеде тыва дылдың байдалы шынап-ла нарын апарган. Чонувус колдуу тыва, орус, даштыкы сөстерни холуп чугааланыр апарганын үргүлчү көрүп тур бис. Ол чүүл төрээн дылывысты арыг камгалап арттырарынга шаптыктап, харын-даа айыылды тургузуп турарын шупту билип турар болгай бис. 
 
Ындыг-даа бол тыва дыл талазы-биле баштайгы шинчилел ажылдарын чорудуп, ооң башкылаашкынының талазы-биле эртем ажылдарын кылып, аныяк ѳскенни тѳрээн дылынга ѳѳредиринге канчаар-даа аажок улуг үлүг-хуузун бистиң эртемденнеривис киирип турарлар. Шак бо айтырыгны башкылар, эртемденнер чоннуң киржилгези, сонуургалы чокта шиитпирлээри берге болур. Бистен хѳй-даа чүүл негеттинмейн турар - ажы-төлүвүске ёзулуг арыг, каас-байлак тыва дылда бижиттинген улустуң тоолдарын, уран чогаалдарын номчуп бээр болзувусса, ол улуг базым-дыр деп бодаар мен. 
 
Төрээн дылывысты чоргаар эдилеп, нептередип, салгалдан салгалче дамчыдып бээривис чүгле боттарывыстан хамааржыр.
